Prezentacja

Dawno, dawno temu w Polsce nikt nie słyszał o Arialu czy Timesie. W tamtych zamierzchłych czasach graficy przy projektowaniu albo składzie używali czcionek, po których dziś w większości pozostały już tylko pusto brzmiące nazwy. Niektóre z nich były adaptowanymi krojami już istniejących, niektóre zaś kompletnie nowymi czcionkami stworzonymi w Polsce.

Oto krótki przegląd tych krojów:

Nil

Szeryfowa antykwa linearna wzorowana na, zaprojektowanej przez Rudolfa Wolfa w 1929 r., antykwie Memphis. Została odlana dla giserni Jan Idźkowski i Spółka. Produkowana była w czterech odmianach.

Antykwa Półtawskiego

Bezsprzecznie najsłynniejsza czcionka zaprojektowana w Polsce. Jest to dwuelementowa antykwa stworzona w 1928 r. przez Adama Półtawskiego w oparciu o specyfikę pisowni i wyglądu polskich znaków. Po raz pierwszy odlano ją w 1931 r. dla wytwórni Jan Idźkowski i Spółka. Produkowana była w czterech odmianach.

Jest to dziś jedna z nielicznych polskich czcionek dostępnych w formie cyfrowej, którą przygotowali Janusz M. Nowacki, Bogusław Jackowski i Piotr Strzelczyk.

Czcionka jest dostępna bezpłatnie tutaj: (www.gust.org.pl/fonty)

Silesia

Mimo, że ten krój był jedynie adaptacją czcionki Excelsior – antykwy dwuelementowej zaprojektowanej w 1931 r. w firmie Mergenthaler Linotype przez Chaunceya H. Griffitha, to wypada ją wymienić z tego względu, że przez bardzo długi okres była w Polsce najczęściej używaną czcionką do składania pism i książek. Odlewana była w trzech odmianach – zwykłej, półgrubej i pochyłej.

Krój Excelsior jest dostępny w formie elektronicznej.

Baccarat

Polska czcionka wzorowana na niemieckim historycznym kroju Edel Grotesk. Odlano ją po raz pierwszy w 1928 r. dla giserni Jan Idźkowski i Spółka. Produkowana była pod dwiema nazwami – Helios i Baccarat (odmiana szeroka).

W 1973 r. czcionka została przeprojektowana przez Mariana Sztukę; niestety, ta wersja nigdy nie została odlana.

Paneuropa

Krótko mówiąc, polska odmiana Futury. Odlana po raz pierwszy w 1931 r.

Blok

Przegląd byłby niepełny bez tej antykwy linearnej, zaprojektowanej w latach 1908-1927 przez H. Hoffmana. Krój ten był bardzo popularny w Polsce. Odlewano go w Warszawie – także w wersji wąskiej – pod nazwą Apis.

Maciej Podstolski

Bibliografia:

• Leksykon pism drukarskich – Andrzej Tomaszewski, Wyd. Krupski i S-ka, Warszawa 1996
• Skany pochodzą z Katalogu wyrobów odlewni czcionek, Wydawnictwo Katalogów i Cenników, Warszawa, 1973