Film

Sebastian 真rowski


Miller d逝go opiera si przed sprzedaniem komukolwiek praw do sfilmowania swoich dzie. Obawia si ich zmasakrowania przez Hollywood. Przekona go dopiero Rodriguez, kt鏎y przygotowa specjalny kr鏒ki film-demo, w kt鏎ym pokaza, jak chcia豚y podej嗆 do problemu sfilmowania opowie軼i z Miasta Grzechu.

Numer 17 (3/2006) • 31 grudnia 2006


Magnus Blomster : Minigaleria

Sebastian 真rowski. Cz這wiek orkiestra.

Ilustracja: Magnus Blomster


Cz這wiek orkiestra


Robert Rodriguez tak naprawd wystrzeli przed nieco ponad dziesi璚ioma laty. Desperado (1995) i Od zmierzchu do 鈍itu (1996) to kwintesencja tej fali postmodernistycznego kina ameryka雟kiego, kt鏎 niew徠pliwie zapocz徠kowa Quentin Tarantino. Z drugiej jednak strony dzie豉 typu Mali agenci (2001) nie pod znakiem zapytania stawiaj pytanie o co temu cz這wiekowi chodzi?.

Pistolero wed逝g Woo i Leone

Mia troch ponad 20 lat i by zorientowany na zostanie filmowcem. Chcia zrobi film jak John Woo. I w 1992 roku Robert Rodriguez za siedem tysi璚y dolar闚 nakr璚i obraz, kt鏎y umo磧iwi mu przebicie si do 鈍iata "prawdziwego" filmu. W tej chwili najwi瘯sz warto軼i El Mariachi jest to, 瞠 film obr鏀 w legend. Podobno Rodriguez zarabia na niego (a dok豉dnie na film do kamery, bo nie chcia kr璚i na "amatorskim" wideo) b璠帷 testerem nowych 鈔odk闚 farmaceutycznych. Podobno obsada prawie wszystkich r鏊 odbywa豉 si na ulicy (aktorzy byli 豉pani i werbowani w razie potrzeby). Podobno wi瘯szo嗆 sztuk ekranowej broni to pistolety na wod, a jedyne prawdziwe klamki udost瘼niali zaprzyja幡ieni policjanci z miejscowego posterunku. Podobno w霩kiem kamerowym by stary w霩ek inwalidzki, a bardziej dynamiczne uj璚ia robiono z paki r闚nie starego pick-upa. I na pewno - ju nie podobno - re篡ser na planie robi wszystko. To mu zreszt zosta這 do dzi. Tak czy inaczej, film o m軼icielu z futera貫m gitary okaza na tyle 鈍ie篡 i interesuj帷y, 瞠 na nim kariera re篡sera Rodriugueza si nie sko鎍zy豉. A z jednego filmu zrobi豉 si trylogia.

Kultowe Desperado to drugie ogniwo cyklu tryptyku o Mariachi. Nie jest to sequel, a raczej bardziej remake El Mariachi. Zrobiony za 1000 razy wi瘯sze pieni康ze. Fabu豉 jest nieco zmieniona i przede wszystkim dopracowana. To dopiero w Desperado wyra幡ie wida inspiracj chi雟kimi filmami Johna Woo. Wida te tych, kt鏎zy dzi瘯i Desperado stali si gwiazdami: Antonio Banderasa i Salm Hayek. No i oczywi軼ie ca陰 t grup aktor闚, kt鏎zy przewijaj we wszystkich kolejnych produkcjach. W Desperado gra tak瞠 Carlos Gallardo, czyli odtw鏎ca roli El Mariachi z pierwszego filmu. Ale akurat Gallardo jako kariery nie zrobi, cho uda這 mu si np. w 1998 roku zrobi film Single Action - pastisz western闚 Sergia Leone. Gallardo napisa do niego scenariusz, wyre篡serowa i zagra g堯wn rol.

O ile Desperado to ho責 z這穎ny Johnowi Woo, to trzecia cz窷 cyklu - Dawno temu w Meksyku (2003) od pocz徠ku do ko鎍a jest pomnikiem wspomnianego Leone. Ju w tytule Desperado 2 nawi您uje do g這郾ych film闚 Leone: spaghetti-westernu Dawno temu na Dzikim Zachodzie (1968) i sagi gangsterskiej Dawno temu w Ameryce (1984). W tej cz窷ci paradoksalnie kluczowa rola Banderasa jest praktycznie drugoplanowa, a historia odje盥瘸 w rejony troch wydumanej afery szpiegowskiej. Opr鏂z Hiszpana i Salmy Hayek (w retrospekcjach) i innych zaprzyja幡ionych aktor闚 na ekranie same znakomito軼i: Johnny Depp, Mickey Rourke, Willem Dafoe, Ruben Blades. Nieco dziwnie w tym gronie wygl康a jedynie Enrique "Enrycze" Iglesias.

Zepchni璚ie na dalszy plan teoretycznie najwa積iejszej postaci filmu re篡ser t逝maczy tym, 瞠 chcia, aby konstrukcja filmu przypomina豉 Dobrego, Z貫go i Brzydkiego (1966) - kolejny western Leone z tzw. dolarowej trylogii. Jednocze郾ie s tam kadry stylizowane na komiksy Franka Millera (o tym dlaczego ju za chwil) i sceny obmy郵one na potrzeby poprzednich dwu film闚, ale tam niewykorzystane. El Mariachi 3 powsta ju w 2001 roku, ale premier mia dopiero dwa lata p騧niej. Kosztowa prawie 30 milion闚 dolar闚 (te wcale nie tak du穎) i przeszed raczej bez echa. Najmocniejszym ogniwem trylogii niezmiennie pozostaje Desperado.

Bond under 18

W czasie, gdy Rodriguez ko鎍zy opisan wy瞠j trylogi, pojawi si w jego g這wie demoniczny pomys na zrobienie szpiegowskiego filmu akcji dla dzieci. Dla swoich dzieci przede wszystkim. Mali agenci (2001) stali si jego pierwszym filmem, kt鏎y zarobi ponad 100 milion闚 dolar闚 (kosztowa 35 milion闚). I fajnie. Mo積a by zapomnie o tym dziele, ale re篡ser brn掖 dalej. B造skawicznie zrobi Ma造ch agent闚 2 (2002) i Ma造ch agent闚 3D (2003). To filmy interesuj帷e pod wieloma wzgl璠ami, ale obiektywnie bardzo z貫. No, ale s dla dzieci, wi璚 mo瞠 one potrafi doceni ich warto嗆. Bo patrz帷 ch這dnym okiem, interesuj帷a jest przed wszystkim strona techniczna tych produkcji. Tylko pierwsza cz窷 zosta豉 zrealizowana jeszcze na klasycznej ta鄉ie filmowej. Rodriguez szybko sta si wielkim or璠ownikiem technologii cyfrowej. We w豉snym domu zbudowa profesjonalne cyfrowe studio monta穎we i ma dwie w豉sne wysokiej klasy kamery High Definition. Poniewa stara si jak najwi璚ej rzeczy robi sam, momentami kuriozalnie wygl康aj napisy pocz徠kowe. A wygl康aj one mniej wi璚ej tak: Robert Rodriguez przedstawia film Roberta Rodrigueza nakr璚ony wed逝g pomys逝 Roberta Rodrigueza i scenariusza Roberta Rodrigueza. Muzyka, zdj璚ia, monta i d德i瘯: Robert Rodriguez. Efekty specjalne: Robert Rodriguez. Specjalne podzi瘯owania dla ca貫j rodziny Rodriguez闚.

W cz窷ci 3D, kt鏎a jest nakr璚ona w ca這軼i bez wykorzystania tradycyjnych scenografii (akcja toczy si w wirtualnej rzeczywisto軼i gry komputerowej), specjalne okulary rzeczywi軼ie - jak samo oznaczenie wskazuje - mog da efekt tr鎩wymiarowo軼i obrazu. W trzech wymiarach mo積a ogl康a m.in. wykrzywion warg Sylvestra Stallone, kt鏎y dos這wnie dwoi i troi si na ekranie w rolach czarnych charakter闚.

Mali agenci szybko wyro郵i (szczeg鏊nie nastoletnia aktorka Alexa Vega), wi璚 re篡ser skopiowa pomys z nowymi ma造mi bohaterami i w 2005 roku zastrzeli wszystkich Przygodami Sharkboy'a i Lavagirl w tr鎩wymiarze (2005). To "dzie這" jest jeszcze gorsze od poprzednik闚 i cho na szcz窷cie w kinach poleg這, to tw鏎ca niestety nie ma zamiaru rezygnowa z dokr璚enia jeszcze kilku cz窷ci.

Rodriguez bawi si w kino, dlatego kr璚i te te takie filmy, kt鏎e maj podoba si przede wszystkim jego dzieciom. Pomys na Sharkboy'a i Lavagirl tak naprawd zrodzi si w g這wie jego syna, co zosta這 uwiecznione w napisach pocz徠kowych. Genezy Ma造 agent闚 dopatrywa si mo積a we wcze郾iejszym o kilka lat filmie nowelowym Cztery pokoje (1995). Trzecia (z czterech) sekwencji filmu wyre篡serowana zosta豉 przez Rodrigueza, kt鏎y w hotelowym pokoju umie軼i kr鏒k historyjk o dzieciach-rozrabiakach i ich rodzicach. G堯wn rol zagra wtedy Antonio Banderas. Same Cztery pokoje to film bardzo nier闚ny. Nie tylko nier闚ny jest poziom poszczeg鏊nych segment闚, ale tak瞠 w obr瑿ie ka盥ego z nich s sceny i pomys造 lepsze i gorsze. Ostatni segment zrobi Quentin Tarantino i to w豉郾ie jego historia jest zdecydowanie najlepsza w ca造m filmie. Postaci, kt鏎a 陰czy poszczeg鏊ne sekwencje jest hotelowy boy, kt鏎ego znakomicie odgrywa Tim Roth.

Najnowsza trylogia

W鈔鏚 film闚 Rodrigueza mo積a wskaza jeszcze jedn trylogi: Sin City. Na razie gotowy jest dopiero pierwszy film (2005), kt鏎y jest adaptacj mrocznych kryminalnych komiks闚 Franka Millera. Miller jest dodatkowo wsp馧re篡serem, gdy Rodriguez chcia, aby rysownik pomaga mu w o篡wieniu plansz komisu. Sin City r騜ni si od innych adaptacji komiksowych. Tradycyjnie takie filmy bior z pierwowzor闚 jedynie bohater闚, czyli de facto popularno嗆, kt鏎 ci bohaterowie zd捫yli ju zdoby. Bardzo rzadko fabu造 s wiernym powt鏎zeniem tych z zeszyt闚 komiksowych. Inaczej jest z Sin City. Re篡ser(zy) nie tylko zachowali tre嗆, ale przej瘭i tak瞠 form komiks闚. Wiele kadr闚 tego filmu to po prostu odegrane przez 篡wych aktor闚 sceny z komiks闚. To dosy logiczne, 瞠 je瞠li mamy dobry komiks, to nie ma sensu przy nim specjalnie grzeba w czasie ekranizowania. Dziw, 瞠 dopiero Rodriguez na to wpad.

Miller d逝go opiera si przed sprzedaniem komukolwiek praw do sfilmowania swoich dzie. Obawia si ich zmasakrowania przez Hollywood. Przekona go dopiero Rodriguez, kt鏎y przygotowa specjalny kr鏒ki film-demo, w kt鏎ym pokaza, jak chcia豚y podej嗆 do problemu sfilmowania opowie軼i z Miasta Grzechu. I swoj wizj uda這 mu si przekona Millera. Pierwsza cz窷 kosztowa豉 40 milion闚 dolar闚. Znowu sporo, ale w por闚naniu z znacznie wy窺zymi kosztami nowych Superman闚 i Spiderman闚 suma ta nie powala na kolana. Prace nad Sin City 2 i Sin City 3 s w toku.

Wampiry vs. kosmici

Od zmierzchu do 鈍itu by這 p鎩軼iem za tym ciosem, kt鏎y zada這 publiczno軼i Desperado. Na poz鏎 to tandetna horrorowa opowiastka owampirowa klasy B. Rodriguez jednak bardzo od鈍ie篡 gatunek 陰cz帷 horror z filmem akcji i czarn komedi. Co ciekawe, opowiadaj帷 histori walki grupy popapranych ludzkich bohater闚 z wampirami w barze Tilty Twister, re篡ser tym razem z這篡 ho責 Johnowi Carpenterowi, tw鏎cy m.in. klasycznych horror闚 Halloween (1978), Mg豉 (1980) i Co (1982). W豉郾ie po obejrzeniu w dzieci雟twie filmu Carpentera Ucieczka z Nowego Jorku (1981) m這dy Robert Rodriguez powzi掖 mocne postanowienie zostania filmowcem. Od zmierzchu do 鈍itu opowiada o ludziach, kt鏎ych otaczaj liczebnie przewa瘸j帷e si造 wampir闚. I to, i szereg innych aluzji 陰czy go z innym Carpenterowskim klasykiem: Atak na posterunek 13 (1976). Tam grupa policjant闚 broni豉 si na posterunku przed du篡m gangiem, kt鏎y chcia odbi aresztanta. Kilka lat temu powsta remake Ataku na posterunek 13. Zreszt ostatnio filmy Carpentera s cz瘰to ostatnio od鈍ie瘸ny. Powsta豉 ju nowa Mg豉, w drodze jest Halloween.

W tym filmie Rodrigueza nie ma Banderasa, ale jest za to George Clooney. Wraz z Quentinem Tarantino wciela si w rol oryginalnych braci-gangster闚 Gecko. Tarantino pierwotnie mia sam re篡serowa ten film, ale ostatecznie ust徙i, aby m鏂 skupi si na swojej roli. Tarantino i Rodriguez - ju jako producenci - poci庵n瘭i dalej pomys i przyczynili si do powstania dwu kolejnych cz窷ci Od zmierzchu do 鈍itu. Zn闚 zatem mamy trylogi.

W horrorowych klimatach utrzymany jest jeszcze film Oni (to bardzo "zr璚zne" t逝maczenie oryginalnego tytu逝 The Faculty). Z 1998 roku, czyli nakr璚ony bezpo鈔ednio po Od zmierzchu do 鈍itu. Scenariusz Onych napisa Kevin Williamson, kt鏎y wtedy by na topie po wielkim sukcesie Krzyku Wesa Cravena. Film o kosmitach, kt鏎zy s kadr pedagogiczn przeci皻nego ameryka雟kiego liceum, nie do ko鎍a przekonuje. Czego mu brakuje i nawet trudno powiedzie czego. Mo瞠 gdyby osi庵n掖 jaki znacz帷y sukces, nie mieliby鄉y potem Ma造ch agent闚, bo Rodriguez mia豚y jakie znacz帷e oferty od du篡ch wytw鏎ni. Z grupy sta造ch aktor闚 Rodrigueza w Onych pojawia si jedynie Salma Hayek. Po raz pierwszy wyst徙i豉 ona u tego re篡sera nie w Desperado, ale rok wcze郾iej w telewizyjnym filmie Wy軼igowcy (1994). Bo tak dobrze jednak nie by這, 瞠 m這dy re篡ser od razu po niskobud瞠towym El Mariachi dosta spore pieni康ze na film kinowy. Pozwolono mu si wykaza najpierw na ma造m ekranie. Powstali w ci庵u 13 dni zdj璚iowych Wy軼igowcy to w 瘸dnym razie nie dzie這 wybitne, ale godna uwagi produkcja.

Rodriguez i Tarantino sp. z o.o.

Nietrudno zorientowa si, 瞠 nie da si pisa o Robercie Rodriguezie bez przywo造wania nazwiska Quentina Tarantino. Ich wsp馧praca faktycznie rozpocz窸a si od Pulp Fiction (1994). Tarantino ma zwyczaj, 瞠 nie re篡seruje scen, w kt鏎ych sam gra. W Pulp Fiction tych kilka scen, w kt鏎ych pojawi si Tarantino, wyre篡serowa w zast瘼stwie w豉郾ie Rodriguez. Potem by這 Desperado, gdzie do gotowego scenariusza dopisano jeszcze w徠ek z rol dla Quentina. Potem by造 wsp鏊ne Cztery pokoje i Od zmierzchu do 鈍itu. Najnowszy wsp鏊ny projekt tw鏎c闚 to horror science-fiction Grind House. Obaj maj wyre篡serowa mniej wi璚ej po po這wie ca這軼i. Prace tocz si r闚nolegle z produkcj dalszych cz窷ci Sin City. Do tej pory Rodriguez zrobi dwa razy wi璚ej film闚 ni Tarantino, ale z drugiej strony prawie ca陰 swoj "przewag liczebn" wypracowa filmami dla dzieci. Filmami, kt鏎e s bodaj bardziej kompromituj帷e Rodrigueza ni s逝瘺a w SS Guntera Grassa.

Sebastian 真rowski