|
 |
|
 Bogactwo |
Recenzja Alphaville
Alphaville nakręcił w 1965 roku jeden z twórców i najważniejszych reprezentantów tzw. Nowej Fali francuskiego kina. Nowa Fala odegrała doniosłą rolę w historycznej transformacji języka filmowego, poprzez odrzucenie dotychczasowego modelu filmowego opierającego się na schematycznym modelu ścisłych zasad narracyjno projekcyjnych kina jako spektaklu. Przełom jaki dokonał się za sprawą reżyserów takich jak Godard, Truffaut czy Malle polegał na nowatorskim podejściu do narracji filmowej detronizującej dotychczasowy model narracji na rzecz dekonstrukcji opowiadania - oddania rzeczywistości jako skomplikowanego studium wzajemnych relacji, nie ograniczających się do prostych, następujących po sobie kadrów będących wizualnym odzwierciedleniem uproszczonej struktury przyczynowo skutkowej.
Nowy model narracji szedł w parze z nowatorskim sposobem techniki montażu filmowego - opowiadania historii poprzez sceny nie będące w ścisłym związku z bieżącą akcją. Dotychczasowe system montażowy ograniczał się jedynie do oddania na ekranie tych elementów, które niezbędne były do realizacji z góry założonych funkcji dramaturgicznych. Natomiast częste montażowe wstawki stosowane przez Godarda i innych, z perspektywy odbiorcy, zupełnie niewytłumaczalne (co odnosiło się do przyzwyczajeń widza pragnącego w filmie pewnej przewidywalności) miały na celu zburzenie skostniałej, zastanej dramaturgii filmowej na rzecz swobodnej interpretacji oglądanego obrazu. Dodatkowe elementy montażowe, nie posiadające same w sobie funkcji fabularnych (jak częste kadry z neonami w Alphaville) stały się znakiem rozpoznawczym estetyki nowego języka filmowego. Bogactwo nowego spojrzenia dla niektórych było tak szokujące, że pojawiały się częste głosy o dyletanctwie młodych reżyserów, o nieumiejętności budowania poprawnej fabuły itd. Głosy te dochodziły zarówno ze strony krytyków filmowych, zawsze dość konserwatywnie podchodzących do jakichkolwiek nowości w kinie (nie mówiąc już o totalnej rewolucji jaką propagowali nowofalowi reżyserzy), jak i ze strony publiczności kompletnie zaszokowanej i nieprzygotowanej na taki zwrot w kinie. Z czasem jednak nowe kino znalazło swoje miejsce w filmowej rzeczywistości. Nie dokonała się co prawda rewolucja totalna (zresztą za przyczyną samych reżyserów, którzy z czasem z wielu elementów nowej ideologii sami zaczęli się wycofywać), ale nie sposób nie zauważyć, że Nowa Fala dokonała zwrotu w rozumieniu kina i nadała mu zupełnie nowy charakter, który oddziałuje na twórczość artystów filmowych aż po dzień dzisiejszy (między innymi w wielu punktach manifestu Dogmy można dostrzec powiązania z ideami Nowej Fali). Alphaville powstało w momencie, gdy pozycja Godarda jako reżysera wybitnego była już mocno ugruntowana. Dlatego liczne zabiegi dekonstrukcji formalnej w tym filmie nikogo już nie szokowały, a raczej wzbudzały powszechną aprobatę i zbierały bardzo pochlebne opinie, czego między innymi dowodem jest nagroda Złotego Niedźwiedzia na festiwalu w Berlinie. Godard przedstawia rzeczywistość totalitarnego państwa rządzonego przez komputer Alpha60 w odległej przyszłości, bazując jedynie na naturalnej scenografii architektury Paryża lat 60-tych - w wizji ulic miasta Alphaville, w paryskich budynkach z betonu i szkła reżyser za pomocą sugestywnej odrealnionej gry świateł, ruchu kamery i montażu osiągnął efekt, który innym z trudem przychodzi przy najbardziej nawet futurystycznych dekoracjach. Dodatkowym, budującym nastrój elementem filmu jest monotonny, przepuszczony przez wokalizer głos Alphy60 - jego drażniące brzmienie, oraz częste stroboskopowe kadry neonów wprowadzają widza w lekko hipnotyczny stan, jak gdyby budując dodatkowy pomost w relacji widz-obraz. Można powiedzieć, że Alphaville to film sci-fi, ale Godard kręcąc film nie ograniczał się tylko do tego gatunku. Bo przecież Alphaville to też film noir, to też film o miłości. Bogactwo środków zarówno stylistycznych jak i fabularnych czynią ten film jednym z najważniejszych pozycji w historii kina. Pozycji, którą każdy szanujący się amator filmu powinien obejrzeć.
|
|
|
|
