|
 |
|
 W każdym |
Recenzja Zet i dwa zera
Podstawowym źródłem do zrozumienia filmu Petera Greenawaya jest twórczość słynnego flamandzkiego malarza Vermeera. Greenaway bezpośrednio odwołuje się do malarstwa flamandzkiego mistrza przez postać jednego z bohaterów, chirurga Van Meegerena. Nazwisko lekarza nie jest skądinąd przypadkowe, gdyż jest dokładnie takie same jakie nosił jeden z najsłynniejszych fałszerzy Vermeera, którego to obraz zatytułowany Wieczerza w Emmaus wielu ekspertów sztuki uznało za autentyk mistrza z Delft.
Cała historia filmowa związana z postacią chirurga Van Meegerena obraca się wokół fałszu i aluzji do obrazów Vermeera. Van Meegeren, będąc osobistym lekarzem Alby, kobiety, która traci nogę w wypadku samochodowym spowodowanym zderzeniem z lecącym łabędziem, namawia ją do amputacji drugiej nogi. W ten sposób chce zaaranżować scenę ze słynnego obrazu Vermeera Pani przy szpinecie. Alba godzi się na to, jednak po operacji, wpada w rozpacz, wyklinając Vermeera. Pikanterii i smaczku dodaje tej historii fakt, że po dzień dzisiejszy wielu uznanych historyków sztuki twierdzi, że Pani przy szpinecie także nie jest obrazem, który wyszedł spod pędzla mistrza z Delft. Dodatkową ciekawostką jest sposób w jaki Greenaway, reżyserując film, bezpośrednio odwoływał się do malarstwa Vermeera. Oświetlenie planu jest stałe i biegnie z lewej strony do prawej, na wysokości metra od ziemi. Jest to charakterystyczna cecha obrazów flamandzkiego mistrza. Zajmująca historia Alby i Van Meegerena przyjmująca charakter artystycznej i intelektualnej metaparaboli nie jest bynajmniej główną osnową filmu. W wypadku, w którym Alba traci nogę giną także żony braci bliźniaków Oswalda i Olivera, głównych bohaterów filmu. Bracia są zatrudnieni w zoo i mają jedną wspólną pasję. Fascynuje ich śmierć i rozkład. Materiału do badań i obserwacji mają aż nadto, a to za sprawą demonicznego dyrektora zoo w którym pracują, van Hoytena. Van Hoyten ogarnięty jest chorobliwą idee fixe, by usunąć ze swojego zoo wszystkie zwierzęta białe i czarne i systematycznie wykonuje swój plan. Życia bliźniaków i Alby bynajmniej nie łączy tylko tragiczny w skutkach wypadek samochodowy. Alba bowiem daje się uwieść Obydwu braciom czego owocem są narodziny dwóch chłopców. Braciom nie dane jest jednak cieszyć się ojcostwem bo na scenę wkracza były kochanek Alby, także jednonogi, Felipe Arc-En-Ciel. W każdym kolejnym filmie Greenawaya widzimy obsesyjne wręcz zamiłowanie angielskiego reżysera do katalogowania rzeczywistości. W "Zet i dwa zera" zoo jest niejako metaforą “arki Noego” - perfekcyjnego katalogu wszystkich ras zwierzęcych. Greenaway w trakcie trwania filmu wprowadza nas systematycznie w świat fauny i darwinowskiej teorii ewolucji. “Biologia i sztuka ukazane zostały jak dwa bieguny rzeczywistości – konkurują one ze sobą i zarazem mają wiele wspólnego. I sztuka, i biologia jest wszechobecna, zaborcza i bezlitosna wobec człowieka.”
źródła:
- Peter Greenaway, pod red. E. Mazierskiej, Fundacja Sztuki Filmowej, Warszawa 1992 - www.filmweb.pl
|
|
|
|
