|
 |
|
 Krótki romans |
Recenzja Hiroshima mon amour
Rok 1959. Na festiwalu w Cannes francuski reżyser Alan Resnais przedstawia swój debiut fabularny – Hiroshima mon amour. Publiczność, krytycy, dziennikarze dzielą się na dwa obozy – oddających hołd nowej jakości w kinie i tych, dla których ten film to parodia języka kinowego.
“ć'est merde” - w ten krótki sposób zaopiniował film Resnaisa przewodniczący canneńskiego festiwalu, Marcel Achard. “to najpiękniejszy film jaki kiedykolwiek widziałem” - zachwycał się wybitny pisarz Andre Malraux. Który z nich miał rację? Niestety, dla pana Acharda, jego słowa stanowią do dziś przykład skrajnego niezrozumienia rewolucyjnych zmian jakie mogą być dziełem jednego tylko obrazu. Obraz Resnaisa jest uważany dziś za jedno z największych osiągnięć światowej kinematografii. Czym tak wybitnym zapisał się ten film o krótkim romansie Europejki i Japończyka, rozgrywającym się w scenerii podnoszącej się ze zgliszcz Hiroszimy...? Rok 1959 to być może najbardziej szalony rok w historii kina – rok przewartościowania w definicji kina. Na francuskie ekrany wchodzi 400 batów Francoisa Truffauta, Do utraty tchu Jean-Luc Godarda i właśnie pierwszy film Resnaisa. Zaczyna się pierwszy wielki sezon zjawiska, które do kronik filmowych wejdzie pod nazwą “La Nouvelle Vague”*. Grupka krytyków filmowych związana z czasopismem “Cahiers du cinema” postanawia odłożyć pióra do szuflady i samemu stanąć za kamerą by móc na taśmie filmowej oddać to o co walczyli pisząc recenzje kolejnych francuskich produkcji. “Mówimy nie, kinu papy” zgodnym chórem mówili młodzi reżyserzy. I wygrali. Ta grupka ludzi, bez żadnego przygotowania edukacyjnego, dokonała pierwszej znaczącej rewolucji w sztuce X muzy. Godard, Truffaut, Rivette i inni uczynili dla kina to co na początku 20 wieku dla literatury uczynił James Joyce pisząc Ulissesa. Zdekonstruowali fabułę, skończyli z biernym opowiadaniem. Zastosowali joyce'owski “strumień świadomości”. Koniec z ugrzecznioną estetyką opowieści wyrastającej jeszcze z 19-wiecznego pozytywizmu. Resnais, który nie był bezpośrednio związany z grupką zrzeszoną w “Cahiers du cinema”już na początku kręcenia filmu podjął decyzję, która prawdopodobnie zaważyła na późniejszych entuzjastycznych recenzjach młodych francuskich krytyków. To ma być film jakiego nikt jeszcze nie nakręcił. Opowieść o współistnieniu dwóch tragedii – tragedii jednostki i tragedii globalnej, bo tak możemy nazwać zagładę Hiroszimy. Krótki romans dwojga ludzi daje okazję reżyserowi na wgląd w psychikę człowieka, na dogłębną, prawie freudowską analizę bólu człowieka, wynikającego z koszmarnych przeżyć przeszłości. Dla bohaterki teraźniejszość jest jedynie mglistym odbiciem przeżyć z lat okupacji, kiedy zakochała się w niemieckim żołnierzu. Ów krótki, zakończony tragicznie romans, a następnie społeczny ostracyzm, jaki dosięgnął Francuzkę, zaważył na całym dalszym jej życiu. Dopiero spotkanie w Hiroszimie i nagła burzliwa miłość do Japończyka, który tak jak i ona nie potrafi do końca wyzwolić się z osobistej tragedii utracenia wszystkich swoich bliskich w podczas wybuchu atomowego, pozwala Francuzce wyzwolić się. Magiczna rozmowa w jednym z barów, będąca autentycznym majstersztykiem dekonstrukcji czasu i miejsca a także głęboko przejmującą analizą ludzkiej psychiki, stanowi właściwie jądro filmu, a siarczysty policzek jaki dosięga bohaterkę z ręki Japończyka, staje się dla bohaterki filmu czymś na kształt przywołania z innego świata. Odrodzeniem się po odrzuceniu tego co stanowiło tyle lat o jej istnieniu – emocjonalnej tragedii, będącej w jej małym, osobistym mikroświecie wydarzeniem równie apokaliptycznym co tragedia tysiąca bezimiennych w 1945 r. w Hiroszimie. Film kończy się sceną w restauracji “Casablanca”. Dwójka bohaterów siedzi przy dwóch różnych stolikach. Już nie odezwą się do siebie. Ich czas już minął. Przywołując słowa z “Pikniku pod wiszącą skałą” Petera Weira: “Wszystko zaczyna się i kończy w odpowiednim czasie i miejscu”. * szerzej o zjawisku Nowej Fali pisałem przy okazji recenzji Alphaville Jean-Luca Godarda. Źródła:
|
|
|
|
