Sztuki piękne

---

 

Skarbniczka naszej archeologji obejmująca średniowiekowe pomniki wojennego budownictwa Polaków, wiadomości do dziejów sztuk pięknych w Polsce, oraz wspomnienia z naszej przeszłości i t. p. przez Ambrożego Grabowskiego, krakowianina, z 39. wizerunkami baszt i bram krakowskich. II. Wiadomości do dziejów sztuk pięknych w Polsce.

 

Po długiem u nas zaniedbaniu, - z taką usilnością u sąsiednich ludów uprawianego pola, - mianowicie starożytności krajowych i pomników dawnej sztuki, z chwalebną gorliwością wzięto się też i u nas do poszukiwań tego , co jeszcze przed nieubłaganym zębem czasu i niedbalstwem przodków ocalało. Naukowi mężowie rozpowszechniają pismem i obrazowaniem zabytki niepowrotnej przeszłości ; - a byłoby niemniej pochwalnem , gdybyśmy jeszcze i po ościennych krajach obejrzeli się, bo i tam znajdą się pamiątki które do dziejów naszych należą.

Ktokolwiek przedsięweźmie myśl poszukiwania podobnych u obcych znajdujących się pamiątek, ten zapewne nie pominie i dwóch niżej wspomnianych dawnych monumentów.

Pomnik Barbary Królewny polskiej. - Takowy znajduje się w miasteczku Annaberg w Saxonji , w kościele ś. Anny, który zaczęto budować w r. 1499, i kamień węgielny przy obecności Jerzego brodatego książęcia saskiego założono. - Była ona córką Króla Kazimierza Jagiellończyka , zaślubiona temu książęciu w r. 1496. , o tym zaś jej pomniku pisze Dr. Waagen w Tomie I. dzieła: Kunstwerke und Künstler in Deutschland. Leipzig 1843. w tych słowach:

»Bezpośrednio nad drzwiami, znajduje się anioł, a po jego boku dwóch innych , z których jeden trzyma herb saski odnoszący się do książecia Jerzego brodacza (Herzog Georg der Bärtige), a drugi orła polskiego jako godło małżonki jego Barbary, która była księżniczką polską.«

Od tejto Królewny naszej, Augustowie sascy wyprowadzali pochodzenie swoje po kądzieli z rodziny Jagiellońskiej.

Pomnik zofji córki kazimierza jagiellończyka. Tenże autor i w temże dziele Tom I, daje tę wiadomość. »W Heilbronn w klasztorze niegdyś Cystersów , znajduje się ołtarz w formie szafiastej , który fundował Fryderyk IV. Margrabia brandeburgski, zmarły r. 1536. - Wewnętrzną część jego stanowią rzeźby » wyzłacane i malowane ; - a na zewnątrz na jednej połowie drzwi skrzydłowych u dołu, wyobrażony jest tenże Margrabia, obok niego Giermek trzymający herb i szyszak, tudzież stoją przy nim dziewięciu jego synów : na drugiej połowie widzieć się daje wizerunek małżonki jego Zofji Księżniczki polskiej z jej herbem i ośmią młodemi dziewicami, z których tylko siedm córkami jej być mogą, gdyż ich więcej nie miała.«

Zofia druga córka Kazimierza Jagiell. urodziła się r. 1464., zaślubiona Fryderykowi Margrabi r. 1479 w latach 15.

Ambroży Grabowski